Con số hai mươi tám ngày được nhắc tới nhiều tới mức nhiều người tưởng đó là chuẩn mà ai lệch khỏi đều bất thường. Thực tế khoảng bình thường rộng hơn nhiều, và điều đáng quan tâm là chu kỳ của chính mình chứ không phải một con số chung.
Độ dài chu kỳ
- Tính từ ngày đầu hành kinh tới ngày đầu lần sau.
- Khoảng bình thường rộng ở người trưởng thành.
- Sự đều đặn quan trọng hơn con số.
- Dao động vài ngày giữa các tháng là bình thường.
- Thay đổi rõ rệt và kéo dài thì nên khám.
Cách tính ở mục đầu hay bị nhầm: chu kỳ tính từ ngày đầu tới ngày đầu, không phải từ ngày cuối tới ngày đầu.
Số ngày hành kinh
- Thường từ vài ngày tới khoảng một tuần.
- Ổn định qua các tháng.
- Ngày đầu thường ra nhiều hơn.
- Giảm dần về cuối.
- Thay đổi lớn so với thói quen thì nên khám.
Mục cuối là nguyên tắc chung cho cả bài: điểm so sánh có ý nghĩa nhất là chính mình ở những tháng trước, không phải người khác.
Lượng máu
- Khó đo chính xác nên dựa vào dấu hiệu gián tiếp.
- Số lần phải thay trong ngày.
- Có thấm ra ngoài không.
- Có cục máu lớn không.
- Có phải thức dậy ban đêm để thay không.
- Có kèm mệt, chóng mặt không.
Những dấu hiệu này hữu ích hơn nhiều so với việc cố ước lượng bằng mililít, và chúng cũng là những gì bác sĩ sẽ hỏi.
Các giai đoạn trong chu kỳ
- Giai đoạn hành kinh.
- Giai đoạn trước rụng trứng.
- Thời điểm rụng trứng.
- Giai đoạn sau rụng trứng.
- Mỗi giai đoạn có đặc điểm riêng.
Hiểu cấu trúc này giúp nhận ra các thay đổi trong cơ thể suốt tháng là có quy luật chứ không ngẫu nhiên.
Dấu hiệu quanh thời điểm rụng trứng
- Thay đổi về dịch tiết.
- Có người thấy đau nhẹ một bên bụng dưới.
- Có người thấy thay đổi về ngực.
- Thân nhiệt cơ bản thay đổi nhẹ.
- Không phải ai cũng nhận ra.
Mục cuối đáng nhắc: không cảm nhận được các dấu hiệu này hoàn toàn không có nghĩa là có vấn đề gì.
Những thay đổi theo tuổi
- Những năm đầu sau dậy thì thường chưa đều.
- Ổn định dần ở tuổi trưởng thành.
- Những năm trước mãn kinh lại thay đổi.
- Sau sinh cần thời gian trở lại.
- Cho con bú ảnh hưởng tới chu kỳ.
Hai giai đoạn đầu và cuối của đời sống sinh sản là hai giai đoạn mà sự không đều thường gặp và thường không đáng lo.
Những yếu tố ảnh hưởng tới chu kỳ
- Căng thẳng kéo dài.
- Thay đổi cân nặng nhiều.
- Tập luyện cường độ cao.
- Thiếu ngủ và thay đổi múi giờ.
- Bệnh cấp tính.
- Một số thuốc đang dùng.
Nhiều trường hợp chu kỳ trễ hoặc không đều tạm thời có nguyên nhân trong danh sách này và tự trở lại khi yếu tố đó qua đi.
Theo dõi chu kỳ
- Ghi ngày bắt đầu mỗi tháng.
- Ghi số ngày hành kinh.
- Ghi lượng ước chừng.
- Ghi các triệu chứng kèm theo.
- Dùng sổ hoặc ứng dụng đều được.
- Mang theo khi đi khám.
Một bản ghi vài tháng cho bác sĩ nhiều thông tin hơn hẳn so với việc cố nhớ lại trong buổi khám.
Khi nào nên đi khám
- Chu kỳ quá ngắn hoặc quá dài kéo dài nhiều tháng.
- Mất kinh nhiều tháng khi không mang thai.
- Ra máu giữa chu kỳ.
- Lượng máu nhiều bất thường.
- Đau tới mức ảnh hưởng sinh hoạt.
- Thay đổi đột ngột so với thói quen.
Mục cuối là dấu hiệu tổng quát nhất và đáng tin nhất, vì nó dựa trên nền của chính mình.
Những gì không phải dấu hiệu bất thường
- Chu kỳ không đúng hai mươi tám ngày.
- Dao động vài ngày giữa các tháng.
- Màu sắc máu thay đổi trong kỳ.
- Có ngày ra nhiều ngày ra ít.
- Không cảm nhận được rụng trứng.
Rất nhiều lo lắng bắt nguồn từ việc so với một mô tả lý tưởng hoá mà thực tế ít người khớp hoàn toàn.
Chuẩn bị khi đi khám
- Mang bản ghi chu kỳ vài tháng.
- Ghi rõ thay đổi bắt đầu từ khi nào.
- Danh sách thuốc đang dùng.
- Tiền sử phụ khoa và sản khoa.
- Các triệu chứng kèm theo.
- Câu hỏi của mình.
Mục thứ hai là thông tin định hướng quan trọng nhất, vì nó cho biết vấn đề là mới xuất hiện hay đã có từ lâu.
Về việc nói chuyện này
- Là chủ đề sức khoẻ bình thường.
- Không có gì phải ngại khi đi khám.
- Bác sĩ hỏi các câu này hằng ngày.
- Mô tả cụ thể giúp chẩn đoán đúng.
- Không giảm nhẹ để đỡ ngại.
Sự ngại ngùng là lý do phổ biến khiến nhiều vấn đề phụ khoa được phát hiện muộn hơn mức cần thiết.
Câu hỏi thường gặp
Chu kỳ dài bao nhiêu là bình thường?
Khoảng bình thường rộng hơn con số hai mươi tám ngày mà nhiều người vẫn nghĩ, thường được tính từ khoảng hai mươi mốt tới ba mươi lăm ngày ở người trưởng thành. Điều quan trọng hơn là chu kỳ của mình có đều và ổn định không.
Hành kinh mấy ngày thì bình thường?
Thường từ vài ngày tới khoảng một tuần. Số ngày ổn định qua các tháng quan trọng hơn con số cụ thể, và sự thay đổi rõ rệt so với thói quen của bản thân mới là điều đáng lưu ý.
Làm sao biết lượng máu có nhiều quá không?
Các dấu hiệu gợi ý gồm phải thay băng rất thường xuyên, thấm ra ngoài, có cục máu lớn, hoặc kèm mệt và chóng mặt. Nếu có những biểu hiện này thì nên đi khám để được đánh giá.
Chu kỳ thay đổi theo tuổi có bình thường không?
Có. Những năm đầu sau dậy thì và những năm trước mãn kinh là hai giai đoạn chu kỳ thường không đều. Nhưng sự thay đổi đột ngột ở tuổi giữa vẫn nên được khám.