Những thay đổi trong người vào những ngày trước kỳ kinh là có thật và có cơ sở sinh học, không phải chuyện tưởng tượng. Câu hỏi hữu ích không phải là chúng có thật hay không, mà là chúng ảnh hưởng tới cuộc sống tới mức nào.
Đặc điểm chung
- Xuất hiện trong những ngày trước kỳ kinh.
- Giảm đi khi hành kinh bắt đầu.
- Lặp lại theo chu kỳ.
- Mức độ khác nhau rất nhiều giữa các người.
- Có thể thay đổi theo giai đoạn cuộc đời.
Hai mục đầu là tiêu chí phân biệt quan trọng: nếu triệu chứng không theo nhịp này thì có thể có nguyên nhân khác.
Các triệu chứng về thể chất
- Căng tức ngực.
- Đầy bụng, giữ nước.
- Đau đầu.
- Đau lưng.
- Mệt mỏi.
- Thay đổi về da.
- Thay đổi về ruột.
Các triệu chứng này thường được chấp nhận dễ dàng hơn nhóm sau, dù đôi khi chúng gây khó chịu không kém.
Các triệu chứng về tâm trạng
- Dễ cáu.
- Buồn hoặc dễ khóc.
- Lo lắng.
- Khó tập trung.
- Thay đổi về giấc ngủ.
- Thay đổi về cảm giác thèm ăn.
Nhóm này hay bị coi nhẹ hoặc bị đem ra trêu, nhưng với một số người nó là phần ảnh hưởng nhiều nhất tới cuộc sống.
Ghi nhật ký để xác định
- Ghi triệu chứng mỗi ngày trong vài tháng.
- Ghi mức độ theo thang tự đặt.
- Đối chiếu với ngày trong chu kỳ.
- Xem có theo nhịp chu kỳ không.
- Mang theo khi đi khám.
Đây là bước quan trọng nhất và cũng là điều bác sĩ sẽ đề nghị, vì nó phân biệt được các triệu chứng theo chu kỳ với các vấn đề tồn tại liên tục.
Các biện pháp về lối sống
- Vận động đều đặn.
- Ngủ đủ và đều giờ.
- Ăn cân đối, chia nhỏ bữa.
- Giảm caffeine và rượu trong những ngày đó.
- Giảm muối nếu bị giữ nước.
- Kỹ thuật thư giãn.
Những biện pháp này không hấp dẫn nhưng có bằng chứng tốt hơn nhiều so với phần lớn sản phẩm được quảng cáo cho mục đích này.
Sắp xếp công việc theo chu kỳ
- Biết những ngày nào thường khó hơn.
- Tránh xếp việc căng vào những ngày đó.
- Dành thêm thời gian nghỉ.
- Báo trước với người thân nếu cần.
- Không tự trách mình vì kém hiệu quả.
Mục cuối đáng được nói ra: việc tự trách mình trong những ngày đó là thói quen phổ biến và nó làm mọi thứ nặng hơn.
Về căng tức ngực
- Rất thường gặp trước kỳ.
- Thường ở cả hai bên.
- Giảm sau khi hành kinh.
- Mặc áo nâng đỡ phù hợp giúp ích.
- Báo nếu chỉ một bên hoặc kèm khối.
Mục cuối là ranh giới quan trọng: căng tức theo chu kỳ ở cả hai bên khác hẳn với một khối mới ở một bên.
Khi nào nên đi khám
- Khi ảnh hưởng rõ tới công việc và học tập.
- Khi ảnh hưởng tới các mối quan hệ.
- Khi tâm trạng xuống rất nặng.
- Khi không tự xoay xở được.
- Khi các biện pháp lối sống không đủ.
- Khi triệu chứng nặng lên theo thời gian.
Mục thứ ba cần được nói thẳng với bác sĩ vì có những tình trạng nặng hơn hội chứng thông thường và cần cách tiếp cận khác.
Khi triệu chứng tâm trạng rất nặng
- Có dạng nặng hơn với ảnh hưởng lớn tới chức năng.
- Cần được đánh giá riêng.
- Có hướng xử lý cụ thể.
- Không nên tự chịu đựng.
- Nói thẳng với bác sĩ về mức độ.
Việc phân biệt được dạng nặng với dạng thông thường thay đổi hẳn cách tiếp cận, nên đáng được đánh giá thay vì tự xếp loại.
Về các sản phẩm được quảng cáo
- Rất nhiều sản phẩm nhắm vào nhóm này.
- Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.
- Một số có tương tác với thuốc đang dùng.
- Cảnh giác với lời hứa quá mạnh.
- Bằng chứng khác nhau rất nhiều giữa các sản phẩm.
Đây là lĩnh vực có rất nhiều sản phẩm và rất ít trong số đó có bằng chứng vững, nên việc hỏi trước là hợp lý.
Nói với người xung quanh
- Giải thích rằng đây là hiện tượng có thật.
- Nói rõ mình cần gì trong những ngày đó.
- Không dùng nó để biện minh cho mọi thứ.
- Cũng không để người khác coi nhẹ.
- Tìm sự cân bằng phù hợp.
Hai mục giữa là ranh giới mà nhiều người thấy khó giữ, nhưng sự trung thực với chính mình về mức độ ảnh hưởng giúp tìm được điểm cân bằng.
Theo dõi theo thời gian
- Triệu chứng có thể thay đổi theo giai đoạn cuộc đời.
- Thường thay đổi trong những năm trước mãn kinh.
- Tiếp tục ghi nhật ký.
- Đánh giá lại hiệu quả các biện pháp.
- Báo nếu có thay đổi rõ rệt.
Việc triệu chứng thay đổi theo thời gian là bình thường, nhưng một sự thay đổi đột ngột vẫn nên được nhắc tới ở lần khám định kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Hội chứng tiền kinh nguyệt là gì?
Là tập hợp các triệu chứng về thể chất và tâm trạng xuất hiện trong những ngày trước kỳ kinh rồi giảm đi khi hành kinh bắt đầu. Đây là hiện tượng phổ biến và có cơ sở sinh học.
Triệu chứng nào thường gặp?
Thường gặp gồm căng tức ngực, đầy bụng, đau đầu, mệt mỏi, thay đổi tâm trạng, dễ cáu, khó tập trung và thay đổi về giấc ngủ hoặc cảm giác thèm ăn.
Khi nào thì mức độ là cần khám?
Khi triệu chứng ảnh hưởng rõ tới công việc, học tập hoặc các mối quan hệ, khi tâm trạng xuống rất nặng trong những ngày đó, hoặc khi mình không tự xoay xở được.
Có cách nào giúp giảm không?
Vận động đều đặn, ngủ đủ, ăn cân đối, giảm caffeine và rượu trong những ngày đó, cùng với việc sắp xếp công việc phù hợp thường giúp ích. Nếu chưa đủ thì nên bàn với bác sĩ.