Không ai thấy được kỳ kinh của người khác, nên phần lớn phụ nữ không có gì để so sánh. Đó là lý do rất nhiều người sống nhiều năm với lượng máu quá nhiều mà đinh ninh rằng ai cũng thế.
Các dấu hiệu gợi ý lượng máu nhiều
- Phải thay băng mỗi một hai giờ.
- Phải dùng hai loại cùng lúc.
- Thấm ra quần áo hoặc chăn ga.
- Phải thức dậy ban đêm để thay.
- Có cục máu lớn.
- Kỳ kinh kéo dài quá một tuần.
- Phải sắp xếp sinh hoạt quanh kỳ kinh.
Mục cuối là thước đo thực tế nhất: khi kỳ kinh quyết định mình có đi làm, đi chơi hay ra ngoài được không, đó là dấu hiệu đáng khám.
Dấu hiệu của thiếu máu kèm theo
- Mệt mỏi kéo dài.
- Chóng mặt, nhất là khi đứng dậy.
- Khó thở khi gắng sức nhẹ.
- Da xanh, môi nhợt.
- Móng giòn, rụng tóc.
- Tim đập nhanh.
Thiếu máu do mất máu kinh diễn ra từ từ nên cơ thể thích nghi dần, và nhiều người chỉ nhận ra mức độ khi đã được điều trị và thấy khác hẳn.
Các nguyên nhân tại tử cung
- Các khối lành tính ở cơ tử cung.
- Polyp buồng tử cung.
- Bệnh lý cơ tuyến tử cung.
- Dày niêm mạc tử cung.
- Thường phát hiện được qua siêu âm.
Nhóm này chiếm phần lớn các trường hợp ở phụ nữ trưởng thành và có nhiều hướng xử lý khác nhau tuỳ tình huống.
Các nguyên nhân nội tiết
- Rụng trứng không đều.
- Rối loạn tuyến giáp.
- Giai đoạn chuyển tiếp trước mãn kinh.
- Những năm đầu sau dậy thì.
- Thường kèm chu kỳ không đều.
Khi lượng máu nhiều đi cùng chu kỳ không đều, hướng nội tiết thường được nghĩ tới trước.
Các nguyên nhân về đông máu
- Một số rối loạn đông máu bẩm sinh.
- Thường có từ kỳ kinh đầu tiên.
- Có thể kèm dễ bầm tím, chảy máu cam.
- Có thể có tiền sử gia đình.
- Cần xét nghiệm để xác định.
Nhóm này hay bị bỏ sót và nên được nghĩ tới ở người có lượng máu nhiều ngay từ những kỳ kinh đầu tiên.
Về thuốc đang dùng
- Một số thuốc ảnh hưởng tới đông máu.
- Một số dụng cụ tránh thai ảnh hưởng tới lượng máu.
- Kể đủ mọi thứ đang dùng.
- Gồm cả thực phẩm bổ sung.
- Không tự ngừng thuốc đang dùng.
Việc dùng một dụng cụ tránh thai nhất định là thông tin cần nêu vì nó có thể giải thích được thay đổi về lượng máu.
Những khảo sát thường được chỉ định
- Công thức máu để đánh giá thiếu máu.
- Xét nghiệm dự trữ sắt.
- Xét nghiệm chức năng tuyến giáp.
- Siêu âm phụ khoa.
- Loại trừ mang thai.
- Các khảo sát chuyên sâu hơn nếu cần.
Hai mục đầu nên được làm sớm vì thiếu máu là hậu quả có thể xử lý ngay trong lúc còn đang tìm nguyên nhân.
Ghi lại để mô tả chính xác
- Số ngày hành kinh.
- Số lần thay mỗi ngày.
- Có thấm ra ngoài không.
- Có cục máu không.
- Ảnh hưởng tới sinh hoạt thế nào.
- Các triệu chứng kèm theo.
Những con số cụ thể này hữu ích hơn nhiều so với việc nói rằng mình ra nhiều, vì mức độ của từ nhiều rất khác nhau giữa các người.
Khi nào cần đi khám
- Khi có các dấu hiệu lượng máu nhiều.
- Khi kỳ kinh kéo dài bất thường.
- Khi có dấu hiệu thiếu máu.
- Khi lượng máu thay đổi rõ so với trước.
- Khi kèm đau nhiều.
- Khi ra máu giữa chu kỳ.
Mục thứ tư là tín hiệu có giá trị: bản thân sự thay đổi so với nền của mình đáng được đánh giá dù mức hiện tại có vẻ chấp nhận được.
Khi nào cần đi khám ngay
- Chảy máu rất nhiều không cầm.
- Kèm chóng mặt nặng hoặc ngất.
- Kèm đau bụng dữ dội.
- Kèm sốt.
- Da xanh và tim đập nhanh.
Những tình huống này cần tới cơ sở y tế ngay chứ không đặt lịch khám thường.
Về các hướng xử lý
- Phụ thuộc nguyên nhân và mong muốn sinh con.
- Có các phương án dùng thuốc.
- Có các phương án can thiệp.
- Điều trị thiếu máu song song.
- Bác sĩ bàn các lựa chọn với mình.
- Không tự dùng thuốc cầm máu.
Mục đầu tiên là yếu tố quyết định lớn: mong muốn có con trong tương lai thay đổi hẳn danh sách phương án phù hợp, nên cần được nói rõ.
Bổ sung sắt
- Chỉ dùng khi có chỉ định.
- Cần xét nghiệm để xác định thiếu.
- Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về cách dùng.
- Cần thời gian để hồi phục dự trữ.
- Kiểm tra lại theo hẹn.
Việc bổ sung cần đủ dài để hồi phục dự trữ chứ không chỉ để chỉ số máu về bình thường, và đó là lý do cần theo hướng dẫn cụ thể.
Sống với tình trạng này trong lúc chờ xử lý
- Chuẩn bị đủ đồ dùng.
- Ăn uống đủ chất.
- Nghỉ ngơi trong những ngày nặng.
- Đứng dậy từ từ để tránh chóng mặt.
- Báo nếu tình trạng nặng lên.
Mục thứ tư là lời khuyên nhỏ nhưng thực tế, vì chóng mặt khi đứng dậy đột ngột là nguyên nhân của nhiều lần ngã.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết lượng máu của mình là quá nhiều?
Các dấu hiệu gợi ý gồm phải thay băng mỗi một hai giờ, thấm ra quần áo hoặc chăn ga, phải thức dậy ban đêm để thay, có cục máu lớn, và kỳ kinh kéo dài quá một tuần. Kèm mệt và chóng mặt càng đáng chú ý.
Lượng máu nhiều có gây thiếu máu không?
Có, đây là hậu quả thường gặp và hay bị bỏ sót vì nó diễn ra từ từ. Các biểu hiện gồm mệt mỏi, chóng mặt, khó thở khi gắng sức, da xanh và móng giòn.
Những nguyên nhân thường gặp là gì?
Gồm các khối lành tính ở tử cung, polyp, bệnh lý niêm mạc tử cung, rối loạn nội tiết, rối loạn đông máu, và tác dụng của một số thuốc. Việc xác định cần khám và khảo sát.
Có cần đi khám nếu vẫn sinh hoạt bình thường không?
Nên đi khám, vì lượng máu nhiều kéo dài có thể gây thiếu máu âm thầm và cũng có thể là dấu hiệu của một nguyên nhân cần xử lý. Việc quen với tình trạng đó không có nghĩa là nó bình thường.