Đau bụng kinh phổ biến tới mức nó trở thành chuyện đương nhiên phải chịu. Nhưng có một ranh giới, và rất nhiều người ở bên kia ranh giới đó mà không biết rằng tình trạng của mình đáng được khám.
Vì sao lại đau
- Do các cơn co của tử cung trong kỳ kinh.
- Là quá trình sinh lý bình thường.
- Mức độ cảm nhận khác nhau rất nhiều.
- Thường ở bụng dưới, có thể lan ra lưng và đùi.
- Thường mạnh nhất trong một hai ngày đầu.
Mục thứ ba giải thích vì sao không nên so sánh với người khác: cùng một quá trình sinh lý có thể được cảm nhận rất khác nhau.
Đau thông thường trông thế nào
- Xuất hiện quanh ngày đầu hành kinh.
- Kéo dài một tới hai ngày.
- Đáp ứng với biện pháp giảm đau thông thường.
- Không cản trở hoàn toàn sinh hoạt.
- Ổn định qua các tháng.
Khi tất cả các đặc điểm này đều đúng, đây thường là dạng đau không có nguyên nhân bệnh lý đi kèm.
Khi nào không còn là bình thường
- Đau tới mức phải nghỉ học nghỉ làm.
- Thuốc giảm đau thông thường không đỡ.
- Đau tăng dần qua các năm.
- Đau xuất hiện cả ngoài kỳ kinh.
- Đau khi quan hệ.
- Kèm lượng máu nhiều bất thường.
- Kèm rối loạn tiêu hoá hoặc tiết niệu trong kỳ.
Mục thứ ba đặc biệt đáng chú ý vì nhiều người coi việc đau ngày càng nặng là chuyện tự nhiên, trong khi đó có thể là dấu hiệu của một bệnh lý tiến triển.
Các nguyên nhân cần được loại trừ
- Lạc nội mạc tử cung.
- Các khối lành tính ở tử cung.
- Bệnh lý cơ tuyến tử cung.
- Viêm vùng chậu.
- Các bất thường về cấu trúc.
Những nguyên nhân này có hướng xử lý riêng, nên việc xác định chúng thay đổi hẳn cách tiếp cận so với việc chỉ giảm đau.
Về lạc nội mạc tử cung
- Là nguyên nhân thường gặp của đau nhiều.
- Thường bị chẩn đoán muộn nhiều năm.
- Vì đau bị coi là chuyện bình thường.
- Có thể ảnh hưởng tới khả năng có con.
- Đi khám sớm giúp xử lý sớm.
Khoảng thời gian từ khi có triệu chứng tới khi được chẩn đoán với bệnh này thường rất dài, và phần lớn nguyên nhân là việc trì hoãn đi khám.
Các biện pháp không dùng thuốc
- Chườm ấm vùng bụng dưới.
- Vận động nhẹ.
- Nghỉ ngơi đủ.
- Giữ ấm cơ thể.
- Kỹ thuật thư giãn.
- Tắm nước ấm.
Chườm ấm là biện pháp được nhiều người thấy hiệu quả nhất trong nhóm này và cũng dễ áp dụng nhất.
Về thuốc giảm đau
- Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về loại phù hợp.
- Hỏi về cách dùng và thời điểm.
- Báo về các bệnh kèm theo.
- Báo về các thuốc đang dùng.
- Việc phải dùng liên tục mỗi kỳ là lý do nên khám.
Mục cuối thường bị bỏ qua: việc kiểm soát được cơn đau bằng thuốc không có nghĩa là nguyên nhân đã được giải quyết.
Ghi nhật ký đau
- Ghi ngày đau trong chu kỳ.
- Ghi mức độ theo thang tự đặt.
- Ghi vị trí đau.
- Ghi những gì đã dùng và kết quả.
- Ghi ảnh hưởng tới sinh hoạt.
- Mang theo khi đi khám.
Nhật ký vài tháng cho một bức tranh mà mô tả bằng lời khó truyền đạt, nhất là về xu hướng theo thời gian.
Đi khám ở đâu
- Bác sĩ phụ khoa.
- Mang theo nhật ký chu kỳ và đau.
- Mô tả cụ thể, không giảm nhẹ.
- Nói rõ ảnh hưởng tới cuộc sống.
- Hỏi về các nguyên nhân có thể.
Mục thứ ba và thứ tư đi cùng nhau và quyết định chất lượng của buổi khám, vì mức độ ảnh hưởng tới cuộc sống là thông tin bác sĩ dựa vào.
Những khảo sát thường được làm
- Khám phụ khoa.
- Siêu âm.
- Xét nghiệm khi cần.
- Các khảo sát chuyên sâu hơn trong một số trường hợp.
- Tuỳ theo định hướng ban đầu.
Siêu âm là khảo sát đầu tay nhưng không phát hiện được mọi nguyên nhân, nên kết quả bình thường chưa loại trừ hết.
Với người trẻ tuổi
- Đau nhiều ở tuổi dậy thì cũng nên được khám.
- Không nên mặc định là sẽ tự hết.
- Nghỉ học nhiều vì đau là dấu hiệu cần chú ý.
- Có các phương án phù hợp với tuổi.
- Cha mẹ nên đưa đi khám thay vì khuyên chịu đựng.
Mục cuối là chỗ nhiều trường hợp bị chậm trễ, vì lời khuyên chịu đựng được truyền lại qua các thế hệ như một điều hiển nhiên.
Khi nào cần đi khám ngay
- Đau dữ dội đột ngột.
- Kèm sốt.
- Kèm nôn nhiều.
- Kèm chảy máu rất nhiều.
- Kèm chóng mặt hoặc ngất.
Những tình huống này cần được đánh giá ngay vì chúng có thể liên quan tới các nguyên nhân cấp tính khác chứ không chỉ là đau bụng kinh.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao lại đau bụng khi hành kinh?
Do các cơn co của tử cung trong kỳ kinh, một quá trình sinh lý bình thường. Mức độ cảm nhận khác nhau rất nhiều giữa các người và thường giảm dần theo tuổi ở nhiều người.
Đau tới mức nào thì nên đi khám?
Nên đi khám khi đau tới mức phải nghỉ học nghỉ làm, khi thuốc giảm đau thông thường không đỡ, khi đau tăng dần qua các năm, hoặc khi đau xuất hiện cả ngoài kỳ kinh.
Chườm ấm có thực sự giúp không?
Có, chườm ấm vùng bụng dưới là biện pháp đơn giản mà nhiều người thấy hiệu quả. Vận động nhẹ, nghỉ đủ và giữ ấm cũng thường giúp giảm khó chịu.
Có nên tự dùng thuốc giảm đau không?
Nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về loại phù hợp và cách dùng, đặc biệt nếu phải dùng thường xuyên hoặc có bệnh kèm theo. Việc phải dùng liên tục mỗi kỳ cũng là lý do nên đi khám.