Sức khoẻ tinh thần và hình ảnh cơ thể ở tuổi dậy thì

Khi nói về tuổi dậy thì, người ta thường tập trung vào cơ thể. Nhưng với phần lớn các bạn, phần khó nhất không phải là những thay đổi thể chất mà là cách nhìn nhận chúng và cách người khác nhìn mình.

Những thay đổi về tâm lý

• Tâm trạng thay đổi nhiều hơn.
• Nhạy cảm hơn với nhận xét từ người khác.
• Bạn bè trở nên quan trọng hơn.
• Muốn tự lập hơn.
• Bắt đầu hình thành bản sắc riêng.
• Đây là quá trình phát triển bình thường.

Mục cuối đáng được cha mẹ nhớ trong những lúc căng thẳng: nhiều hành vi khó chịu ở tuổi này là một phần của việc trưởng thành.

Áp lực về hình ảnh cơ thể

• Cơ thể thay đổi nhanh và không kiểm soát được.
• So sánh với bạn bè.
• So sánh với hình ảnh trên mạng.
• Nhận xét từ người xung quanh.
• Ảnh hưởng tới sự tự tin.
• Có thể dẫn tới các hành vi có hại.

Mục thứ ba là yếu tố mới so với các thế hệ trước và làm áp lực này nặng hơn đáng kể.

Về nhận xét của người lớn

• Tránh bình luận về hình thể của con.
• Kể cả những nhận xét có ý tốt.
• Kể cả khi khen.
• Tránh bình luận về hình thể người khác trước mặt con.
• Tập trung vào sức khoẻ và khả năng thay vì hình thức.

Mục thứ ba hay gây ngạc nhiên nhưng có cơ sở: việc khen ngợi hình thể cũng gửi đi thông điệp rằng hình thể là điều được đánh giá.

Về mạng xã hội

• Hình ảnh trên đó thường đã được chỉnh sửa.
• Chỉ hiển thị những khoảnh khắc được chọn.
• Việc so sánh là không công bằng.
• Bàn với con về điều này.
• Cùng đặt ra giới hạn thời gian sử dụng.
• Không cấm đoán hoàn toàn.

Mục thứ ba là điều nên được giải thích rõ: so sánh cuộc sống thật của mình với phần được chọn lọc của người khác không bao giờ cho kết quả công bằng.

Dấu hiệu cần chú ý

• Tâm trạng xuống kéo dài nhiều tuần.
• Rút lui khỏi bạn bè.
• Bỏ các hoạt động từng thích.
• Kết quả học tập giảm rõ.
• Thay đổi lớn về ăn uống hoặc giấc ngủ.
• Nói những điều đáng lo về bản thân.
• Có dấu hiệu tự làm đau bản thân.

Hai mục cuối cần được xử lý ngay và nghiêm túc, không nên chờ xem có tự qua đi hay không.

Phân biệt bình thường và đáng lo

• Tâm trạng thay đổi theo ngày là bình thường.
• Buồn kéo dài nhiều tuần thì không.
• Muốn riêng tư hơn là bình thường.
• Cắt đứt hoàn toàn với mọi người thì không.
• Mức độ và thời gian là hai tiêu chí chính.

Mục cuối là cách phân biệt thực dụng nhất và dễ áp dụng hơn các danh sách triệu chứng phức tạp.

Cha mẹ nên làm gì

• Lắng nghe nhiều hơn khuyên bảo.
• Không coi nhẹ điều con thấy quan trọng.
• Dành thời gian không có mục đích cụ thể.
• Hỏi mở thay vì hỏi đóng.
• Chấp nhận rằng có lúc con không muốn nói.
• Giữ cửa mở.

Mục thứ ba thường hiệu quả hơn các cuộc nói chuyện nghiêm túc, vì các bạn hay mở lòng trong những lúc tình cờ.

Khi con không muốn nói với cha mẹ

• Là chuyện bình thường ở tuổi này.
• Không ép buộc.
• Gợi ý một người lớn khác con tin tưởng.
• Có thể là thầy cô, người thân, hoặc chuyên viên.
• Điều quan trọng là con có ai đó để nói.

Mục cuối là mục tiêu thực sự, và nó không nhất thiết phải là cha mẹ.

Khi nào cần hỗ trợ chuyên môn

• Khi các dấu hiệu đáng lo kéo dài.
• Khi ảnh hưởng tới học tập và sinh hoạt.
• Khi con tự nói rằng mình cần giúp.
• Khi có dấu hiệu về rối loạn ăn uống.
• Khi có ý nghĩ làm hại bản thân.
• Tìm hỗ trợ sớm tốt hơn chờ đợi.

Mục thứ năm là tình huống cần hành động ngay, và việc hỏi thẳng về điều đó không làm tăng nguy cơ như nhiều người lo ngại.

Xây dựng sự tự tin

• Ghi nhận nỗ lực chứ không chỉ kết quả.
• Khuyến khích các hoạt động con giỏi.
• Giúp con có trải nghiệm thành công.
• Tập trung vào những gì cơ thể làm được.
• Cho con cơ hội tự quyết định những việc phù hợp.

Mục thứ tư là cách hiệu quả để chuyển trọng tâm từ hình thức sang khả năng, và nó bền vững hơn nhiều lời khen.

Về áp lực học tập

• Thường trùng với giai đoạn dậy thì.
• Cộng thêm vào các áp lực khác.
• Chú ý dấu hiệu quá tải.
• Cân bằng giữa học và nghỉ ngơi.
• Giữ kỳ vọng thực tế.

Sự trùng lặp giữa hai giai đoạn này là lý do tuổi dậy thì nặng nề hơn nhiều so với chỉ riêng các thay đổi sinh học.

Điều quan trọng nhất

• Giai đoạn này sẽ qua.
• Sự đồng hành quan trọng hơn lời khuyên.
• Không coi nhẹ điều con đang trải qua.
• Biết dấu hiệu nào cần hành động.
• Tìm hỗ trợ khi cần, không chờ tới khi nặng.

Mục thứ hai là điều các bạn trẻ nhớ lâu nhất về sau: không phải những lời khuyên cụ thể, mà việc có ai đó ở bên trong giai đoạn khó khăn.

Câu hỏi thường gặp