Câu hỏi khi nào nên đi khám là câu hỏi mà nhiều cặp vợ chồng trì hoãn trong nhiều năm. Có một mốc được dùng chung, nhưng quan trọng hơn là biết những trường hợp không nên chờ tới mốc đó.
Mốc thời gian thường dùng
- Sau một năm quan hệ đều đặn.
- Không dùng biện pháp tránh thai.
- Mà chưa có thai.
- Mốc được rút ngắn với người lớn tuổi hơn.
- Là mốc để bắt đầu tìm hiểu, không phải chẩn đoán.
Mục cuối quan trọng về mặt tâm lý: đạt tới mốc này không có nghĩa là không thể có con, mà chỉ có nghĩa là đã tới lúc tìm hiểu.
Khi nào nên đi khám sớm hơn
- Chu kỳ không đều hoặc mất kinh.
- Đau bụng kinh nhiều hoặc nghi lạc nội mạc tử cung.
- Tiền sử phẫu thuật vùng chậu.
- Tiền sử viêm vùng chậu.
- Tiền sử sảy thai nhiều lần.
- Phía nam có tiền sử liên quan.
- Tuổi lớn hơn.
Mỗi mục trong danh sách này là lý do chính đáng để đi khám mà không cần chờ đủ một năm.
Về vai trò của tuổi
- Khả năng sinh sản thay đổi theo tuổi.
- Thay đổi rõ hơn từ một số mốc nhất định.
- Ảnh hưởng tới cả khả năng có thai và kết quả.
- Là lý do rút ngắn mốc chờ.
- Không có nghĩa là không còn khả năng.
Mục cuối cần được nhắc vì thông tin về tuổi hay được trình bày theo cách gây hoảng, trong khi thực tế là một sự thay đổi dần dần chứ không phải một cánh cửa đóng sập.
Cả hai cùng khám từ đầu
- Nguyên nhân có thể ở một trong hai phía.
- Cũng có thể ở cả hai.
- Cũng có trường hợp không tìm được nguyên nhân rõ.
- Khám cả hai từ đầu tiết kiệm thời gian.
- Khảo sát cho phía nam thường đơn giản hơn.
Mục cuối là lý do thực tế để không trì hoãn: khảo sát ban đầu cho phía nam thường nhanh và ít xâm lấn.
Về quan niệm phổ biến
- Đây không phải lỗi của ai.
- Không phải vấn đề của riêng phụ nữ.
- Không liên quan tới cách sống trong quá khứ.
- Là vấn đề y khoa có nguyên nhân sinh học.
- Áp lực từ gia đình không giúp gì.
Mục cuối là thực tế mà nhiều cặp vợ chồng phải chịu đựng, và nó làm quá trình vốn đã khó trở nên nặng nề hơn nhiều.
Chuẩn bị trước khi đi khám
- Bản ghi chu kỳ vài tháng.
- Tiền sử phụ khoa và sản khoa.
- Tiền sử phẫu thuật.
- Các bệnh mạn tính và thuốc đang dùng.
- Tiền sử của cả hai phía.
- Thời gian đã cố gắng.
- Các kết quả khám trước đây nếu có.
Bản ghi chu kỳ là tài liệu có giá trị nhất và cũng là thứ chỉ có thể chuẩn bị trước chứ không tạo ra được trong buổi khám.
Về thời điểm quan hệ
- Có khoảng thời gian dễ thụ thai trong chu kỳ.
- Quan hệ đều đặn quan trọng hơn tính toán quá kỹ.
- Việc tính toán quá mức tạo áp lực.
- Áp lực lại ảnh hưởng ngược.
- Hỏi bác sĩ về cách tiếp cận hợp lý.
Hai mục giữa là vấn đề thật mà nhiều cặp gặp phải: việc biến chuyện này thành một nhiệm vụ theo lịch làm mất đi sự tự nhiên và tăng căng thẳng.
Những gì có thể làm trong lúc chờ
- Bổ sung theo hướng dẫn khi chuẩn bị mang thai.
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Không hút thuốc.
- Hạn chế rượu.
- Vận động đều đặn ở mức vừa phải.
- Ngủ đủ.
- Khám sức khoẻ tổng quát.
Những việc này áp dụng cho cả hai phía chứ không riêng người vợ, điều mà nhiều người không nghĩ tới.
Đi khám ở đâu
- Có thể bắt đầu ở bác sĩ phụ khoa.
- Hoặc tới chuyên khoa hỗ trợ sinh sản.
- Phía nam có chuyên khoa riêng.
- Chọn nơi có đủ các khảo sát cần thiết.
- Hỏi về quy trình và thời gian.
Việc chọn một nơi làm được đủ các khảo sát ban đầu giúp tránh phải đi lại nhiều nơi và lặp lại xét nghiệm.
Buổi khám đầu tiên
- Hỏi bệnh sử chi tiết cho cả hai.
- Khám lâm sàng.
- Chỉ định các khảo sát ban đầu.
- Hẹn quay lại đọc kết quả.
- Thường chưa có kết luận ngay.
Biết trước rằng buổi đầu chưa cho câu trả lời giúp không thất vọng và chuẩn bị tinh thần cho một quá trình nhiều bước.
Những câu nên hỏi
- Cần làm những khảo sát nào.
- Thứ tự và thời gian dự kiến.
- Khảo sát nào cần làm vào ngày nào của chu kỳ.
- Chi phí ra sao.
- Bao lâu thì có hướng.
- Trong lúc đó nên làm gì.
Câu thứ ba rất thực tế vì một số khảo sát chỉ làm được vào những ngày nhất định trong chu kỳ, và việc lỡ có thể làm chậm cả tháng.
Về mặt tinh thần ngay từ đầu
- Đây là quá trình có thể kéo dài.
- Cảm xúc lên xuống theo chu kỳ là bình thường.
- Bàn với nhau về cách hỗ trợ lẫn nhau.
- Quyết định sẽ chia sẻ với ai.
- Biết rằng có hỗ trợ tâm lý nếu cần.
Mục thứ tư nên được bàn sớm vì việc phải trả lời câu hỏi của người xung quanh mỗi tháng là một gánh nặng riêng.
Câu hỏi thường gặp
Sau bao lâu thì được gọi là hiếm muộn?
Mốc thường được dùng là sau một năm quan hệ đều đặn không dùng biện pháp tránh thai mà chưa có thai. Với người lớn tuổi hơn, mốc này được rút ngắn lại vì thời gian có giá trị hơn.
Có trường hợp nào nên đi khám sớm hơn không?
Có. Nên đi khám sớm hơn khi chu kỳ không đều hoặc mất kinh, khi có tiền sử phụ khoa hoặc phẫu thuật vùng chậu, khi có tiền sử sảy thai nhiều lần, hoặc khi phía nam có yếu tố nguy cơ.
Có phải chỉ người vợ mới cần đi khám không?
Không. Nguyên nhân có thể nằm ở một trong hai phía hoặc cả hai, nên việc khám nên được thực hiện cho cả hai ngay từ đầu. Đây là cách tiết kiệm thời gian nhất.
Đi khám sớm có lợi gì?
Giúp tìm ra nguyên nhân sớm, mở ra nhiều lựa chọn hơn, và tránh mất thời gian chờ đợi trong khi có thể có một nguyên nhân xử lý được. Với nhiều nguyên nhân, thời gian là yếu tố quan trọng.