Danh sách khảo sát trong lần khám đầu tiên thường làm người ta choáng ngợp. Nhưng chúng có trình tự, phần lớn hoàn thành trong một hai chu kỳ, và biết trước giúp sắp xếp thay vì bị động.
Nguyên tắc chung
- Khảo sát cho cả hai phía.
- Bắt đầu từ những khảo sát đơn giản nhất.
- Một số phải làm vào ngày nhất định trong chu kỳ.
- Kết quả được tổng hợp để định hướng.
- Không phải ai cũng làm hết mọi khảo sát.
Mục thứ ba là lý do quá trình này mất ít nhất một chu kỳ, và nó cũng là lý do việc lỡ lịch có thể làm chậm cả tháng.
Khảo sát cho phía nam
- Hỏi bệnh sử và khám.
- Xét nghiệm đánh giá tinh dịch.
- Cần kiêng theo hướng dẫn trước khi lấy mẫu.
- Có thể cần làm lại để xác nhận.
- Các khảo sát chuyên sâu hơn nếu cần.
Mục thứ ba ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả, nên cần hỏi rõ và tuân thủ để tránh phải làm lại.
Vì sao nên làm khảo sát cho nam sớm
- Đơn giản và nhanh.
- Ít xâm lấn.
- Chi phí thấp hơn.
- Cho nhiều thông tin định hướng.
- Tránh để người vợ làm hết các khảo sát trước.
Mục cuối là thực tế phổ biến cần thay đổi: rất nhiều trường hợp người vợ trải qua cả loạt khảo sát trước khi ai đó nghĩ tới việc kiểm tra phía còn lại.
Xét nghiệm nội tiết cho phía nữ
- Làm vào những ngày nhất định của chu kỳ.
- Đánh giá hoạt động của buồng trứng.
- Đánh giá chức năng tuyến giáp.
- Đánh giá một số nội tiết tố khác.
- Hỏi rõ ngày cần làm.
Việc nắm rõ lịch là trách nhiệm của người bệnh trong thực tế, nên nên ghi lại và đặt nhắc ngay khi được chỉ định.
Đánh giá dự trữ buồng trứng
- Gồm xét nghiệm và siêu âm.
- Cho biết về khả năng đáp ứng.
- Là một trong các yếu tố định hướng.
- Không phải một dự đoán tuyệt đối.
- Hỏi bác sĩ giải thích kết quả của mình.
Mục thứ tư quan trọng về mặt tâm lý: đây là thông tin định hướng cho kế hoạch điều trị, không phải một phán quyết về khả năng có con.
Siêu âm phụ khoa
- Đánh giá tử cung.
- Đánh giá buồng trứng.
- Phát hiện các bất thường về cấu trúc.
- Có thể làm nhiều lần trong chu kỳ.
- Là khảo sát cơ bản và ít khó chịu.
Siêu âm thường được lặp lại để theo dõi diễn biến trong chu kỳ, nên việc phải làm nhiều lần là bình thường chứ không phải dấu hiệu có vấn đề.
Đánh giá vòi trứng
- Kiểm tra xem vòi trứng có thông không.
- Có vài kỹ thuật khác nhau.
- Làm vào giai đoạn nhất định của chu kỳ.
- Có thể gây khó chịu hoặc đau quặn.
- Hỏi trước về phương án giảm đau.
- Cần chuẩn bị theo hướng dẫn.
Mục thứ năm nên được hỏi chủ động, vì trải nghiệm rất khác nhau giữa các người và có những cách hỗ trợ.
Các khảo sát chuyên sâu hơn
- Chỉ định khi các khảo sát ban đầu gợi ý.
- Có thể gồm nội soi trong một số trường hợp.
- Có thể gồm các xét nghiệm di truyền.
- Có thể gồm đánh giá buồng tử cung.
- Bác sĩ giải thích lý do khi chỉ định.
Không phải ai cũng cần tới nhóm này, và việc được chỉ định không có nghĩa là tình huống phức tạp hơn bình thường.
Sắp xếp lịch khảo sát
- Ghi rõ cái nào làm ngày nào của chu kỳ.
- Đặt nhắc ngay khi nhận chỉ định.
- Báo ngày đầu kỳ kinh cho cơ sở nếu được dặn.
- Sắp xếp công việc quanh các mốc đó.
- Hỏi nếu lỡ thì phải chờ bao lâu.
Mục cuối giúp hiểu mức độ quan trọng của việc giữ lịch, vì lỡ một khảo sát theo chu kỳ thường có nghĩa là chờ thêm một tháng.
Về chi phí
- Hỏi trước về chi phí từng khảo sát.
- Hỏi phần nào được bảo hiểm chi trả.
- Hỏi thứ tự ưu tiên nếu cần.
- Nói thẳng nếu có khó khăn.
- Giữ đủ hoá đơn và giấy tờ.
Việc hỏi thứ tự ưu tiên rất thực tế, vì bác sĩ có thể sắp xếp để làm những khảo sát cho nhiều thông tin nhất trước.
Khi nhận kết quả
- Nhờ bác sĩ giải thích từng mục.
- Hỏi kết quả này dẫn tới hướng nào.
- Hỏi có cần khảo sát thêm không.
- Xin bản in đầy đủ.
- Không tự tra cứu từng chỉ số.
Mục cuối rất quan trọng với nhóm khảo sát này, vì các chỉ số chỉ có nghĩa khi được đọc cùng nhau trong bối cảnh cụ thể.
Khi không tìm được nguyên nhân rõ
- Là tình huống khá thường gặp.
- Không có nghĩa là không làm được gì.
- Vẫn có các hướng hỗ trợ.
- Bác sĩ bàn các phương án.
- Là một kết quả khảo sát chứ không phải bế tắc.
Đây là kết quả gây hụt hẫng nhất vì người ta mong có một câu trả lời cụ thể, nhưng nó không đóng lại các lựa chọn điều trị.
Giữ hồ sơ khảo sát
- Giữ tất cả kết quả theo thứ tự thời gian.
- Ghi rõ làm ở đâu và ngày nào.
- Ghi rõ ngày của chu kỳ.
- Mang theo mỗi lần khám.
- Cần thiết nếu chuyển cơ sở.
Bộ hồ sơ này tránh được việc phải làm lại các khảo sát tốn kém khi chuyển nơi điều trị hoặc xin ý kiến thứ hai.
Câu hỏi thường gặp
Khảo sát cho phía nam gồm những gì?
Bước đầu thường là một xét nghiệm đánh giá tinh dịch, cùng với hỏi bệnh sử và khám. Đây là khảo sát đơn giản, nhanh và nên được làm sớm vì nó cho nhiều thông tin.
Khảo sát cho phía nữ gồm những gì?
Thường gồm các xét nghiệm nội tiết vào những ngày nhất định của chu kỳ, siêu âm đánh giá tử cung và buồng trứng, đánh giá dự trữ buồng trứng, và khảo sát đánh giá vòi trứng khi cần.
Vì sao có khảo sát phải làm đúng ngày trong chu kỳ?
Vì nồng độ các nội tiết tố thay đổi theo giai đoạn của chu kỳ, nên kết quả chỉ có ý nghĩa khi được lấy vào đúng thời điểm. Nên hỏi rõ ngày cần làm và đặt lịch sớm.
Bao lâu thì có đủ kết quả?
Phần lớn khảo sát ban đầu hoàn thành trong một tới hai chu kỳ. Một số khảo sát chuyên sâu hơn cần thêm thời gian. Nên hỏi bác sĩ về lộ trình dự kiến ngay từ đầu.