Biện pháp nội tiết: cách dùng đúng và những gì cần theo dõi

Nhóm biện pháp nội tiết có hiệu quả rất cao khi được dùng đúng. Khoảng cách giữa con số lý thuyết và con số thực tế gần như hoàn toàn đến từ những sai sót nhỏ trong cách dùng hằng ngày.

Các dạng thường gặp

• Dạng uống hằng ngày.
• Dạng tiêm định kỳ.
• Dạng que cấy dưới da.
• Dạng dán hoặc đặt.
• Mỗi dạng có yêu cầu tuân thủ khác nhau.

Mục cuối là yếu tố quyết định hiệu quả thực tế: dạng càng ít đòi hỏi nhớ thì khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế càng nhỏ.

Nguyên tắc dùng đúng với dạng uống

• Uống đều đặn mỗi ngày.
• Cùng một giờ nếu được dặn.
• Hỏi rõ loại của mình cho phép chênh bao nhiêu.
• Biết cách xử lý khi quên.
• Biết khi nào cần dùng thêm biện pháp rào chắn.

Mục thứ ba khác nhau đáng kể giữa các loại, nên thông tin chung không thay thế được hướng dẫn cho đúng loại mình dùng.

Khi quên một liều

• Cách xử lý khác nhau giữa các loại.
• Cũng khác nhau tuỳ giai đoạn quên.
• Đọc kỹ hướng dẫn của loại mình dùng.
• Hoặc hỏi dược sĩ.
• Thường cần dùng thêm biện pháp rào chắn.
• Cân nhắc tránh thai khẩn cấp nếu cần.

Mục cuối nên được hỏi trước chứ không tìm hiểu vào lúc đang lo lắng, vì có khung thời gian cần được tôn trọng.

Công cụ giúp không quên

• Đặt báo trên điện thoại.
• Gắn với một thói quen cố định hằng ngày.
• Để ở nơi dễ thấy.
• Mang theo khi đi xa.
• Tính tới chênh lệch múi giờ khi du lịch.

Gắn với một thói quen cố định như lúc đánh răng buổi tối là cách hiệu quả nhất về lâu dài.

Về tương tác thuốc

• Một số thuốc làm giảm hiệu quả.
• Gồm cả một số thuốc thảo dược.
• Nói rõ khi được kê thuốc mới.
• Hỏi dược sĩ khi mua thuốc.
• Dùng thêm biện pháp rào chắn nếu được dặn.

Đây là nguyên nhân thất bại mà nhiều người không nghĩ tới, nhất là khi dùng một đợt thuốc ngắn ngày cho một bệnh khác.

Khi bị nôn hoặc tiêu chảy

• Có thể ảnh hưởng tới hấp thu.
• Hỏi dược sĩ về cách xử lý.
• Có thể cần uống bù.
• Có thể cần dùng thêm biện pháp rào chắn.
• Tuỳ thời điểm so với lúc uống.

Đây là tình huống thường gặp và cũng thường bị bỏ qua, nên đáng hỏi trước để biết cách xử lý.

Tác dụng thường gặp trong vài tháng đầu

• Ra máu ít bất thường.
• Căng tức ngực.
• Buồn nôn nhẹ.
• Đau đầu.
• Thay đổi tâm trạng.
• Thay đổi về cân nặng ở một số người.

Nhiều tác dụng trong nhóm này giảm dần sau vài tháng, nên thường được khuyên thử một thời gian trước khi kết luận.

Những dấu hiệu cần báo ngay

• Đau ngực dữ dội.
• Khó thở.
• Đau hoặc sưng một bên chân.
• Đau đầu dữ dội khác thường.
• Thay đổi thị lực đột ngột.
• Yếu hoặc tê một bên người.

Danh sách này nên được nhớ hoặc ghi lại từ khi bắt đầu, và mọi dấu hiệu trong đó đều cần được đánh giá gấp.

Về nguy cơ và ai không nên dùng

• Một số tình trạng làm nhóm này không phù hợp.
• Tiền sử huyết khối.
• Một số dạng đau nửa đầu.
• Hút thuốc ở một số nhóm tuổi.
• Một số bệnh gan và tim mạch.
• Cần được bác sĩ đánh giá.

Đây là lý do việc khai đủ tiền sử và thói quen hút thuốc quan trọng, vì các yếu tố này thay đổi cán cân an toàn.

Theo dõi sau khi bắt đầu

• Ghi lại các thay đổi trong vài tháng đầu.
• Đo huyết áp theo hướng dẫn.
• Giữ lịch tái khám.
• Báo nếu tác dụng khó chịu đựng.
• Báo nếu có dấu hiệu trong danh sách khẩn.

Việc theo dõi huyết áp là phần hay bị bỏ qua nhưng nằm trong hướng dẫn của nhiều biện pháp thuộc nhóm này.

Với dạng tiêm và que cấy

• Không phụ thuộc vào việc nhớ hằng ngày.
• Cần nhớ lịch tiêm hoặc lịch thay.
• Đặt nhắc trước hạn.
• Ghi rõ ngày đặt và ngày hết hạn.
• Biết cách xử lý nếu trễ hạn.

Đặt nhắc trước hạn vài tuần là cần thiết vì việc đặt lịch tại cơ sở y tế có thể mất thời gian.

Khi muốn ngừng

• Hỏi bác sĩ về thời gian hồi phục.
• Khác nhau giữa các dạng.
• Chu kỳ có thể cần thời gian trở lại.
• Có thể có thai ngay sau khi ngừng với một số dạng.
• Chuẩn bị trước nếu muốn có con.

Mục thứ tư là điều cần biết rõ: với nhiều dạng, khả năng có thai trở lại rất nhanh sau khi ngừng.

Câu hỏi thường gặp