Tiêm chủng phòng ngừa liên quan tới sức khoẻ sinh sản

Trong các biện pháp phòng bệnh, tiêm chủng là biện pháp có hiệu quả rõ nhất nhưng lại phụ thuộc vào thời điểm. Một số mốc nếu bỏ lỡ thì hiệu quả về sau không còn như trước, nên việc lên kế hoạch có giá trị thật.

Các nhóm vắc xin liên quan

• Phòng tác nhân liên quan tới ung thư cổ tử cung.
• Phòng các bệnh nhiễm ảnh hưởng tới thai kỳ.
• Các vắc xin được khuyến cáo trong thai kỳ.
• Các vắc xin thường quy theo tuổi.
• Bác sĩ tư vấn theo từng trường hợp.

Mục thứ ba khiến nhiều người ngạc nhiên vì họ cho rằng thai kỳ là lúc phải tránh mọi thứ, trong khi một số vắc xin lại được khuyến cáo đúng vào giai đoạn này.

Vì sao thời điểm quan trọng

• Một số vắc xin hiệu quả nhất ở độ tuổi nhất định.
• Một số cần tiêm trước khi có thai.
• Với khoảng cách an toàn nhất định.
• Một số nên tiêm trong một giai đoạn cụ thể của thai kỳ.
• Lên kế hoạch trước giúp không bỏ lỡ.

Mục thứ ba là chi tiết cần hỏi rõ, vì việc tiêm quá sát thời điểm có thai làm kế hoạch phải hoãn lại.

Chuẩn bị trước khi mang thai

• Rà soát tình trạng tiêm chủng của mình.
• Xét nghiệm kiểm tra miễn dịch nếu cần.
• Tiêm bổ sung những gì còn thiếu.
• Chờ khoảng cách an toàn nếu được dặn.
• Bàn với bác sĩ về kế hoạch.

Buổi tư vấn trước khi mang thai là nơi tốt nhất để xử lý toàn bộ nhóm việc này cùng lúc.

Trong thai kỳ

• Một số vắc xin được khuyến cáo trong thai kỳ.
• Nhằm bảo vệ cả mẹ và con.
• Một số loại không tiêm trong thai kỳ.
• Luôn báo đang mang thai trước khi tiêm.
• Bác sĩ sẽ quyết định loại phù hợp.

Mục thứ hai là điều đáng biết: một số vắc xin tiêm cho mẹ tạo ra sự bảo vệ cho con trong những tháng đầu đời.

Sau sinh

• Có thể tiêm những gì đã hoãn trong thai kỳ.
• Phần lớn tiêm được khi đang cho con bú.
• Hỏi bác sĩ về danh sách cần bổ sung.
• Cập nhật sổ tiêm chủng.
• Cân nhắc tiêm cho người trong nhà.

Mục cuối là chiến lược bảo vệ trẻ sơ sinh thông qua việc giảm nguy cơ lây từ người xung quanh.

Về vắc xin phòng tác nhân liên quan ung thư cổ tử cung

• Hiệu quả nhất khi tiêm sớm.
• Vẫn có lợi ích ở một số nhóm tuổi khác.
• Số mũi tuỳ tuổi khi bắt đầu.
• Không thay thế việc tầm soát.
• Hỏi bác sĩ về khuyến cáo cho mình.

Mục thứ hai đáng biết vì nhiều người nghĩ rằng quá tuổi thì không còn lợi ích gì, trong khi thực tế phức tạp hơn.

Giữ sổ tiêm chủng

• Ghi rõ đã tiêm gì và khi nào.
• Giữ suốt đời.
• Chụp lại lưu trên điện thoại.
• Mang theo khi đi khám.
• Cần thiết khi lên kế hoạch mang thai.

Rất nhiều người không biết mình đã tiêm gì, và việc thiếu thông tin này dẫn tới phải xét nghiệm hoặc tiêm lại không cần thiết.

Khi không nhớ đã tiêm gì

• Là tình huống rất thường gặp.
• Có thể xét nghiệm kiểm tra miễn dịch với một số bệnh.
• Hoặc tiêm lại theo hướng dẫn.
• Bàn với bác sĩ về cách tiếp cận.
• Bắt đầu ghi lại từ bây giờ.

Mục cuối là việc đơn giản nhất có thể làm ngay, và nó tiết kiệm rất nhiều công sức về sau.

Các tác dụng thường gặp sau tiêm

• Đau hoặc sưng nhẹ tại chỗ tiêm.
• Mệt mỏi nhẹ.
• Sốt nhẹ.
• Thường qua trong vài ngày.
• Báo nếu có phản ứng bất thường.

Biết trước các tác dụng thường gặp giúp không hoảng và phân biệt được chúng với các phản ứng cần được đánh giá.

Khi nào cần báo ngay sau tiêm

• Khó thở.
• Sưng mặt hoặc họng.
• Nổi mẩn lan nhanh.
• Chóng mặt nặng.
• Sốt cao kéo dài.

Đây là lý do thường được yêu cầu ở lại theo dõi một khoảng thời gian sau tiêm.

Về các thông tin sai lệch

• Lĩnh vực này có nhiều thông tin sai lan truyền.
• Hỏi bác sĩ khi nghe điều gì mới.
• Cân nhắc nguồn thông tin.
• Quyết định dựa trên tư vấn chuyên môn.
• Không cần tranh cãi với người khác.

Mục cuối là lời khuyên thực tế: việc tranh luận trên mạng hiếm khi thay đổi được ai, còn cuộc trao đổi với bác sĩ của mình thì có ích.

Lồng ghép vào chăm sóc định kỳ

• Hỏi về tiêm chủng ở lần khám định kỳ.
• Rà soát khi có thay đổi trong kế hoạch sinh con.
• Rà soát theo các mốc tuổi.
• Cập nhật sổ mỗi lần tiêm.
• Không cần một buổi riêng.

Việc lồng ghép vào các lần khám sẵn có làm cho công việc này dễ duy trì hơn nhiều so với coi nó là một việc riêng.

Câu hỏi thường gặp