Viêm nhiễm phụ khoa là lý do đi khám phổ biến nhất, và cũng là lĩnh vực có nhiều cách tự xử lý sai nhất. Phần lớn những cách tự chữa truyền miệng không chỉ vô ích mà còn làm tình trạng khó chẩn đoán hơn.
Các dấu hiệu thường gặp
- Dịch tiết thay đổi về lượng, màu hoặc mùi.
- Ngứa hoặc rát vùng kín.
- Tiểu buốt, tiểu rắt.
- Đau khi quan hệ.
- Đau vùng bụng dưới.
- Đỏ hoặc sưng tại chỗ.
Các dấu hiệu này gần như giống nhau giữa nhiều nguyên nhân khác nhau, và đó chính là lý do việc tự chẩn đoán không đáng tin.
Vì sao không tự điều trị được
- Nhiều nguyên nhân cho triệu chứng giống nhau.
- Mỗi nguyên nhân cần cách điều trị khác.
- Dùng sai thuốc không khỏi.
- Còn làm triệu chứng thay đổi.
- Khiến chẩn đoán sau đó khó hơn.
- Có thể bỏ sót một nguyên nhân cần xử lý khác.
Mục thứ năm là hậu quả thực tế thường gặp: người bệnh tới khám sau khi đã tự dùng nhiều thứ, và bức tranh lúc đó đã bị nhiễu.
Những gì không nên làm
- Không thụt rửa sâu.
- Không dùng dung dịch có tính tẩy mạnh.
- Không xông hơi hay đắp lá.
- Không tự mua thuốc đặt.
- Không dùng đơn thuốc cũ.
- Không dùng thuốc của người khác.
Mục đầu tiên đáng nhấn mạnh nhất: môi trường tự nhiên ở đó có vai trò bảo vệ, và việc phá vỡ nó làm tăng khả năng viêm nhiễm.
Vệ sinh đúng cách
- Rửa bên ngoài bằng nước sạch.
- Không cần dung dịch đặc biệt trong đa số trường hợp.
- Lau từ trước ra sau.
- Giữ khô thoáng.
- Mặc đồ lót thoáng và thay hằng ngày.
- Thay băng thường xuyên trong kỳ kinh.
Mục thứ hai đi ngược lại phần lớn quảng cáo, nhưng với đa số người thì nước sạch là đủ.
Các yếu tố làm dễ mắc
- Dùng kháng sinh kéo dài.
- Đái tháo đường chưa được kiểm soát.
- Mặc đồ ẩm ướt lâu.
- Thụt rửa thường xuyên.
- Thay đổi nội tiết.
- Suy giảm miễn dịch.
Việc xác định yếu tố thuận lợi quan trọng khi tình trạng hay tái phát, vì điều trị mà không giải quyết yếu tố này thì sẽ lặp lại.
Buổi khám diễn ra thế nào
- Hỏi về triệu chứng và diễn biến.
- Khám phụ khoa.
- Lấy mẫu dịch để xét nghiệm nếu cần.
- Xét nghiệm nước tiểu nếu cần.
- Kê đơn theo nguyên nhân xác định.
- Hẹn kiểm tra lại nếu cần.
Buổi khám thường nhanh hơn nhiều so với hình dung, và việc lấy mẫu là bước quyết định để điều trị đúng.
Điều trị đúng cách
- Dùng đủ liệu trình được kê.
- Không ngừng khi thấy đỡ.
- Dùng đúng cách được hướng dẫn.
- Hỏi dược sĩ nếu không rõ cách dùng.
- Báo nếu không đỡ sau thời gian dự kiến.
- Điều trị bạn tình nếu được chỉ định.
Mục thứ hai là nguyên nhân tái phát phổ biến nhất: triệu chứng giảm trước khi nguyên nhân được xử lý hết.
Khi tình trạng hay tái phát
- Bàn với bác sĩ để tìm nguyên nhân.
- Xem xét các yếu tố thuận lợi.
- Xem xét việc điều trị bạn tình.
- Xem xét có bệnh nền chưa kiểm soát không.
- Có thể cần phác đồ khác.
- Không tự lặp lại đơn cũ.
Mục cuối rất phổ biến trong thực tế và là cách chắc chắn để biến một vấn đề đơn giản thành một vấn đề dai dẳng.
Về bệnh lây truyền qua đường tình dục
- Một số nguyên nhân thuộc nhóm này.
- Cần được xét nghiệm để xác định.
- Cần điều trị cả bạn tình.
- Một số không có triệu chứng rõ.
- Kiểm tra định kỳ nếu có nguy cơ.
- Dùng biện pháp rào chắn để phòng.
Mục thứ tư là lý do của việc kiểm tra định kỳ: nhiều trường hợp không biểu hiện gì cho tới khi gây hậu quả.
Khi nào cần đi khám ngay
- Sốt kèm đau bụng dưới.
- Đau dữ dội.
- Dịch tiết có mủ hoặc mùi rất hôi.
- Ra máu bất thường kèm theo.
- Khi đang mang thai.
Mục đầu tiên có thể gợi ý viêm lan lên vùng chậu, một tình trạng cần được điều trị sớm để tránh hậu quả lâu dài.
Khi đang mang thai
- Luôn báo bác sĩ về mọi triệu chứng.
- Không tự dùng bất cứ thuốc gì.
- Có những thuốc dùng được trong thai kỳ.
- Nhiễm trùng không điều trị cũng có rủi ro.
- Điều trị theo chỉ định là an toàn hơn.
Hai mục cuối cần được biết để không chịu đựng vì sợ thuốc, vì sự chịu đựng ở đây có rủi ro riêng.
Phòng ngừa
- Vệ sinh đơn giản và đúng cách.
- Không thụt rửa.
- Giữ khô thoáng.
- Dùng biện pháp rào chắn khi cần.
- Kiểm soát tốt các bệnh nền.
- Khám định kỳ theo khuyến cáo.
Danh sách phòng ngừa đơn giản hơn nhiều so với các quy trình phức tạp được quảng cáo, và nó có bằng chứng tốt hơn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không nên tự mua thuốc điều trị?
Vì các dạng viêm nhiễm khác nhau cần cách điều trị khác nhau, và triệu chứng bên ngoài rất giống nhau. Dùng sai thuốc không những không khỏi mà còn làm triệu chứng thay đổi, khiến việc chẩn đoán sau đó khó hơn.
Thụt rửa sâu có giúp sạch hơn không?
Không, và nó thường có hại. Việc thụt rửa sâu làm mất cân bằng môi trường tự nhiên vốn có vai trò bảo vệ, và thường làm tình trạng viêm nhiễm dễ tái phát hơn.
Vì sao viêm nhiễm hay tái phát?
Thường vì điều trị không đủ liệu trình, vì yếu tố thuận lợi chưa được giải quyết, hoặc vì bạn tình chưa được điều trị trong một số trường hợp. Nên bàn với bác sĩ để tìm nguyên nhân tái phát.
Khi nào cần đi khám?
Khi có dịch tiết thay đổi rõ về lượng, màu hoặc mùi, khi ngứa hoặc rát kéo dài, khi tiểu buốt, khi đau khi quan hệ, hoặc khi có sốt và đau bụng dưới.