Dinh dưỡng, vận động và thuốc trong thai kỳ

Không lĩnh vực nào trong thai kỳ nhận được nhiều lời khuyên truyền miệng như lĩnh vực này, và phần lớn chúng mâu thuẫn nhau. Những nguyên tắc thực sự có bằng chứng thì ngắn và đơn giản hơn nhiều.

Nguyên tắc dinh dưỡng cơ bản

• Ăn đa dạng các nhóm thực phẩm.
• Đủ đạm từ nhiều nguồn.
• Nhiều rau và trái cây.
• Đủ chất xơ.
• Đủ canxi và sắt.
• Uống đủ nước.
• Chia nhỏ bữa nếu khó ăn.

Danh sách này không khác nhiều so với một chế độ ăn lành mạnh thông thường, và đó chính là điểm cần nhớ.

Về câu ăn cho hai người

• Nhu cầu năng lượng tăng ít hơn nhiều so với tưởng tượng.
• Tăng khác nhau theo giai đoạn.
• Chất lượng quan trọng hơn khối lượng.
• Tăng cân quá mức có rủi ro riêng.
• Hỏi bác sĩ về mức phù hợp cho mình.

Mục thứ tư ít được nói tới trong các lời khuyên truyền miệng, vốn thường nghiêng hẳn về phía ăn càng nhiều càng tốt.

Thực phẩm cần tránh

• Thịt, cá, trứng sống hoặc chưa chín kỹ.
• Sữa và chế phẩm chưa tiệt trùng.
• Một số loại cá nhất định.
• Thực phẩm để lâu không được bảo quản đúng.
• Rượu.
• Hỏi danh sách cụ thể từ bác sĩ.

Mục cuối quan trọng vì danh sách có thể khác nhau theo địa phương và theo tình trạng cụ thể của từng người.

Về caffeine

• Thường được khuyến nghị hạn chế.
• Có trong nhiều thứ ngoài cà phê.
• Gồm trà, nước ngọt, sô cô la.
• Hỏi bác sĩ về mức phù hợp.
• Tính tổng từ mọi nguồn.

Mục cuối là chi tiết hay bị bỏ qua: nhiều người chỉ đếm cà phê mà quên các nguồn khác.

An toàn thực phẩm

• Rửa tay trước khi chế biến.
• Rửa kỹ rau và trái cây.
• Nấu chín kỹ.
• Bảo quản đúng nhiệt độ.
• Tách riêng thực phẩm sống và chín.
• Không ăn đồ để lâu ngoài nhiệt độ phòng.

Những nguyên tắc này quan trọng hơn trong thai kỳ vì hậu quả của nhiễm khuẩn thực phẩm có thể nặng hơn.

Về bổ sung vi chất

• Có những chất được khuyến nghị bổ sung.
• Dùng theo đúng hướng dẫn.
• Không tự tăng lượng.
• Một số chất dùng quá mức có hại.
• Không tự thêm các sản phẩm khác.
• Hỏi bác sĩ trước khi dùng thêm gì.

Mục thứ tư là lý do không nên tự quyết định: quan niệm nhiều hơn là tốt hơn không đúng với vi chất.

Vận động trong thai kỳ

• Vận động vừa phải thường được khuyến khích.
• Giúp giảm đau lưng và cải thiện giấc ngủ.
• Đi bộ, bơi, các bài tập dành riêng.
• Tránh môn có nguy cơ ngã hoặc va chạm.
• Tránh vận động ở nhiệt độ quá cao.
• Uống đủ nước.
• Nghe theo sức mình.

Mục thứ hai là lợi ích cụ thể mà nhiều người không biết, nên họ giảm vận động đúng lúc nó hữu ích nhất.

Khi nào cần dừng vận động

• Ra máu.
• Đau bụng.
• Chóng mặt hoặc khó thở bất thường.
• Đau đầu.
• Co thắt tử cung.
• Ra nước.

Những dấu hiệu này cần được báo cho bác sĩ chứ không chỉ dừng tập rồi bỏ qua.

Nguyên tắc về thuốc

• Hỏi trước khi dùng bất cứ thuốc gì.
• Gồm cả thuốc không kê đơn.
• Gồm cả thực phẩm bổ sung và thuốc thảo dược.
• Báo đang mang thai ở mọi cơ sở y tế.
• Không tự ngừng thuốc điều trị bệnh nền.
• Không chịu đựng một bệnh cần điều trị.

Mục cuối cần được nhấn mạnh: có những thuốc dùng được trong thai kỳ, và việc để một bệnh không được điều trị cũng có rủi ro riêng.

Về thuốc thảo dược và thực phẩm bổ sung

• Không phải cứ tự nhiên là an toàn.
• Một số có tác dụng thật lên cơ thể.
• Thông tin về an toàn trong thai kỳ thường thiếu.
• Hỏi bác sĩ trước khi dùng.
• Kể đủ những gì đang dùng.

Mục đầu tiên là hiểu lầm phổ biến nhất trong nhóm này và là nguồn của nhiều rủi ro không cần thiết.

Khi cần chụp chiếu hoặc thủ thuật

• Luôn báo đang hoặc có thể đang mang thai.
• Báo trước khi làm chứ không sau.
• Có những khảo sát thay thế.
• Có những trường hợp vẫn cần làm.
• Bác sĩ cân nhắc lợi ích và rủi ro.

Mục thứ tư cần được biết để không từ chối một khảo sát thực sự cần thiết vì lo lắng quá mức.

Xử lý các lời khuyên truyền miệng

• Rất nhiều lời khuyên mâu thuẫn nhau.
• Nhiều điều kiêng không có cơ sở.
• Một số điều kiêng làm dinh dưỡng kém đi.
• Hỏi bác sĩ khi nghe điều gì mới.
• Không cần tranh cãi với người khuyên.

Mục thứ ba là hậu quả thật: việc kiêng nhiều nhóm thực phẩm theo lời truyền miệng có thể dẫn tới thiếu chất.

Những nguyên tắc đơn giản đáng nhớ

• Ăn đa dạng và đủ chất.
• Không rượu, không thuốc lá.
• Vận động vừa phải.
• Hỏi trước khi dùng thuốc.
• Giữ vệ sinh thực phẩm.
• Khám thai đúng lịch.

Sáu nguyên tắc này bao trùm phần lớn những gì thực sự quan trọng, và chúng đơn giản hơn nhiều so với các danh sách kiêng khem dài.

Câu hỏi thường gặp