Ba tháng đầu là giai đoạn mâu thuẫn: bên ngoài chưa ai nhìn ra gì, nhưng bên trong là giai đoạn nhiều thay đổi và nhiều lo lắng nhất. Nhiều người phải đi làm bình thường trong khi cảm thấy tệ nhất.
Các triệu chứng thường gặp
- Buồn nôn và nôn.
- Mệt mỏi nhiều.
- Căng tức ngực.
- Đi tiểu nhiều lần.
- Thay đổi khẩu vị và nhạy cảm với mùi.
- Thay đổi tâm trạng.
- Đầy bụng và táo bón.
Mức độ khác nhau rất nhiều giữa các người, và việc không có nhiều triệu chứng cũng hoàn toàn bình thường.
Về nghén
- Không chỉ xảy ra buổi sáng.
- Thường bắt đầu sớm và cải thiện dần.
- Ăn ít và chia nhiều bữa.
- Ăn nhẹ trước khi ra khỏi giường.
- Tránh mùi gây khó chịu.
- Uống nước từng ngụm nhỏ.
- Không để bụng quá đói.
Mục cuối là nguyên tắc hiệu quả nhất trong nhóm này: để bụng rỗng thường làm buồn nôn nặng hơn.
Khi nghén nặng
- Nôn nhiều không giữ được thức ăn và nước.
- Sụt cân.
- Tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
- Chóng mặt, kiệt sức.
- Cần đi khám, có cách xử trí.
- Không nên chỉ chịu đựng.
Mục cuối cần được nói rõ vì nhiều người coi nghén nặng là điều phải chịu, trong khi nó có thể được điều trị.
Về mệt mỏi
- Là triệu chứng rất phổ biến.
- Thường cải thiện khi vào giai đoạn giữa.
- Nghỉ khi cần.
- Điều chỉnh khối lượng công việc.
- Không tự trách mình vì làm được ít hơn.
- Báo nếu mệt tới mức bất thường.
Mục thứ năm đáng được nhắc vì cảm giác có lỗi với công việc và gia đình là gánh nặng thêm không cần thiết.
Những gì cần tránh
- Thuốc lá và khói thuốc thụ động.
- Rượu.
- Thuốc chưa được bác sĩ xác nhận.
- Một số thực phẩm sống hoặc chưa chín kỹ.
- Một số loại cá nhất định.
- Tiếp xúc hoá chất mạnh.
- Tắm nước quá nóng kéo dài.
Danh sách thực phẩm cần tránh nên được hỏi cụ thể từ bác sĩ, vì thông tin truyền miệng ở lĩnh vực này rất lẫn lộn.
Về thuốc trong giai đoạn này
- Hỏi trước khi dùng bất cứ thuốc gì.
- Gồm cả thuốc không kê đơn.
- Gồm cả thực phẩm bổ sung và thuốc thảo dược.
- Báo đang mang thai ở mọi cơ sở y tế.
- Không tự ngừng thuốc điều trị bệnh nền.
Mục thứ tư cần thành phản xạ, đặc biệt khi đi khám vì một lý do khác hoặc khi được chỉ định chụp chiếu.
Dấu hiệu cần đi khám ngay
- Ra máu âm đạo.
- Đau bụng dữ dội hoặc đau một bên.
- Chóng mặt nặng hoặc ngất.
- Sốt cao.
- Nôn nhiều không giữ được nước.
- Đau vai bất thường kèm đau bụng.
Mục cuối là dấu hiệu ít được biết nhưng quan trọng, và nó cần được đánh giá gấp cùng với đau bụng.
Về ra máu trong ba tháng đầu
- Cần được khám dù lượng ít.
- Nhiều trường hợp có nguyên nhân lành tính.
- Thai vẫn có thể phát triển bình thường.
- Nhưng việc đánh giá phải do bác sĩ.
- Ghi lại lượng, màu sắc và thời điểm.
Hai mục giữa nên được biết để giảm hoảng loạn, nhưng chúng không thay thế việc đi khám ngay.
Sinh hoạt và làm việc
- Phần lớn thai phụ vẫn làm việc bình thường.
- Điều chỉnh nếu công việc nặng hoặc có nguy cơ.
- Nghỉ giải lao thường xuyên hơn.
- Tránh đứng hoặc ngồi quá lâu một tư thế.
- Hỏi bác sĩ về các hạn chế cụ thể.
Mục cuối quan trọng vì các lời khuyên kiêng khem truyền miệng thường quá mức và làm cuộc sống khó khăn không cần thiết.
Vận động trong ba tháng đầu
- Vận động vừa phải thường có lợi.
- Đi bộ là lựa chọn đơn giản.
- Tránh các môn có nguy cơ ngã hoặc va chạm.
- Nghe theo sức mình.
- Hỏi bác sĩ nếu có tình trạng đặc biệt.
Việc duy trì vận động nhẹ giúp cả về thể chất lẫn tinh thần, miễn là ở mức phù hợp và được bác sĩ xác nhận.
Về mặt tinh thần
- Lo lắng trong giai đoạn này rất phổ biến.
- Thay đổi tâm trạng là bình thường.
- Nói với bạn đời và người thân.
- Hạn chế đọc quá nhiều trên mạng.
- Tìm hỗ trợ nếu lo lắng kéo dài.
Việc đọc quá nhiều thông tin trên mạng trong giai đoạn này thường làm tăng lo lắng, vì các trường hợp hiếm được kể lại nhiều hơn.
Chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo
- Biết các mốc khảo sát sắp tới.
- Đặt lịch cho các mốc có khung cố định.
- Duy trì bổ sung theo hướng dẫn.
- Tiếp tục ghi các thay đổi.
- Phần lớn người thấy dễ chịu hơn ở giai đoạn giữa.
Mục cuối là điều đáng biết khi đang ở giai đoạn khó nhất: với phần lớn người, ba tháng giữa dễ chịu hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Nghén nặng tới mức nào thì cần đi khám?
Cần đi khám khi nôn nhiều không giữ được thức ăn và nước, khi sụt cân, khi có dấu hiệu mất nước như tiểu ít và chóng mặt, hoặc khi kiệt sức. Nghén nặng có cách xử trí chứ không phải chỉ chịu đựng.
Mệt mỏi nhiều trong ba tháng đầu có bình thường không?
Rất bình thường và là một trong những triệu chứng phổ biến nhất. Thường cải thiện khi vào giai đoạn giữa. Nên nghỉ khi cần và không tự trách mình vì làm được ít hơn thường lệ.
Ra máu trong ba tháng đầu có nguy hiểm không?
Cần được khám ngay dù lượng ít. Nhiều trường hợp có nguyên nhân lành tính và thai vẫn phát triển bình thường, nhưng việc đánh giá phải do bác sĩ thực hiện chứ không tự phán đoán.
Có cần kiêng làm việc và đi lại không?
Phần lớn thai phụ vẫn làm việc và sinh hoạt bình thường. Những hạn chế cụ thể phụ thuộc vào công việc và tình trạng của từng người, nên cần hỏi bác sĩ thay vì kiêng khem theo lời truyền miệng.